Bir Sinefilin Hatıra Defteri

Yaşamın Kıyısında (2007)

2011-04-20T00:10:00.002+01:00

Her ne kadar Fatih Akın’ın diğer filmlerinden izler taşısa da burada hikâye hayli ‘ağır’. Konu, oyunculuklar (kadro hayli zengin; birkaç sahnede amatör oyuncular var, onun dışında çoğu bildiğim, sevdiğim, iyi oyuncular) ve çekimler güzel ve etkileyici.

Fatih Akın, film sinemalarda oynamaya başladıktan sonra yapılan bir röportajda bu filmde farklı bir kurgu yönetmeniyle çalıştığını, çok şey öğrendiğini ve kurgunun bir filmi ne kadar etkileyebileceğini gördüğünde şaşırdığını söylemişti. Filmi izleyip de söylediklerine hak vermemek elde değil. Birbiriyle ilintili insanların birbirlerine teğet geçtikleri sahneler öyküye ve filme öyle güzel aktarılmış ki insan takdir ve tebrik etmekten kendini alamıyor. Hem tekniğin başarısı, hem işlenen konu, hem de işlenen konunun yoğunluğu ortaya olgun bir eser çıkmasını sağlamış.

Bana biraz yapay gelense Charlotte’un Ayten için yaptıkları oldu. Ama filmin akışında onu görmezden gelemeyecek kadar da rahatsız olduğumu söyleyemem. Almanya ile Türkiye arasında mekik dokurken kültür ve insan davranışları arasındaki farklılıklar da alttan alta verilmiş. Ayrıca Ayten’i Almanya’da karşılayan yoldaşlarının durumuyla, onu kalması için götürdükleri yerdeki yoldaşlarının durumu arasındaki fark o kadar çok şey anlatıyor ki Fatih Akın ana konuyla dolaylı bağlantısı olan bu ve bunun gibi detayları vererek hem tek taraflılıktan hem de yüzeysellikten kurtulmuş. Üstelik samimi ve inanmış insanlarla rant peşindeki insanların kullanma-kullanılma durumuna da değinmiş böylece.

Die Welle (2008)

2010-01-05T23:40:00.003Z

Almanlar devraldıkları ilençli siyasal mirasın etkisiyle çarpıcı ve söyleyecek sözü olan filmler yapma konusundaki başarılarını sürdürüyorlar. Diğer ülkeler Almanlara dair benzer konuları ele alsalar da mesajını en iyi ileten filmleri yine Almanlar yapıyor. Kendilerini, toplumsal yapı ve eğilimlerini en iyi onlar bildikleri için bu, şaşırtıcı değil aslında.

Filmde alışılmışın dışında bir öğretim tekniğine sahip bir öğretmenin “otokrasi” dersini ilginç kılmak için geliştirdiği uygulamalar ve öğrencilerin tepkileri anlatılıyor. Kısa zamanda öğrencilerin yaşadığı değişim, kendilerini tıpkı geçmişte olduğu gibi kitlesel bir histeriye kaptırmaları, kutuplaşma, bir amaca yönelme, kendilerini başkalarına kabul ettirme ve kendileri gibi olmayanları dışlama, birey olmaktan araç olmaya geçiş ve kabulleniş öyle güzel anlatılıyor ki insan bir kez daha kendine dair karanlık dehlizlerde kendine dair sorgulamalara girişmekten kendini alamıyor.

Damage (1992)

2009-12-16T21:40:00.002Z

Her şey birdenbire oluyor. Film başlar başlamaz konunun, karakterlerin alışılmadık eylemleri başlıyor. Henüz durumu değerlendirmeye kalmadan oyuncuların başarılı performanslarıyla düşünceler bir kenara bırakılıyor ve filmin akışına kapılıyorsunuz. Juliette Binoche çok güzel, Jeremy Irons ise döktürüyor. Üstelik bu, iyi oyunculuk sergilediği tek film değil. İzlediğim diğer filmlerinde de karakterleri öylesine güzel yorumluyordu ki olumsuz bir şeyler söylemek haksızlık olur. Bir saplantının sürüklediği insanların hikâyesini izlerken gerilim ve rahatsızlık hissediyor, şok üstüne şok yaşamaktan kurtulamıyor insan. Erotizmle harmanlanmış başarılı bir film.

Romulus, My Father (2007)

2009-11-19T19:51:00.004Z

Görsel açıdan çok güzel, oyunculukların başarılı olduğu aşırı karamsar, nevrotik, hasarlı insanlarla dolu sıkıcı bir film. Sanırım otobiyografik bir kitap uyarlaması. Herkes intihara meyilli. Hayat, bu filmde olduğu gibi değil, olmamalı.

Sukkar banat (2007)

2009-10-27T23:06:00.010Z

Bazı sahnelerde bayanların bağıra çağıra konuşmaları ve filmin tamamen öyküdeki kadınların onlara göre büyük ama aslında sıradan ve küçük sorunlarına ve meselelerine dair oluşu zaman zaman seyir zevkini düşürse de espriler, kadın-erkek ilişkilerine mizahi yaklaşım durumu kurtarıyor. Özetle, hoş bir görselliğe ve sıcak bir hikâyeye sahip, fazla bir şey beklenmeden izlenebilecek bir Lübnan filmi.

State of Play (2009)

2009-10-25T14:10:00.005Z

Serkeş, dağınık ve başkalarına aldırmaz bir hayat süren gazeteci Cal MacAffrey (Russell Crowe) işinde son derece tecrübeli, gazetenin genel yayın yönetmenine bile sözünü rahatlıkla geçirebilen, habercilikte etiğe önem veren, kadınların gözdesi bir insandır. Elden geldiğince kısa tutmaya çalıştığım karakter özellikleri bile filmin klişelerle örülü yapısı hakkında bir şeyler söylüyor bence. Sırf karakter, dolayısıyla da başrol oyuncusu için yazılmış ve yapılmış bir film. Kahramanımız bir olayla karşılaşır, karakterinden ve mesleki sorumluluklarından ödün vermeden değme dedektiflere taş çıkartarak sorunu çözer. Ama acemi gazeteciyi yaptığı habere ortak edecek alçakgönüllülüğü de ihmal etmez. O karizmatik bir insan evladıdır (filmi yapanlara göre elbette) ve zor şeyleri başarmak onun için çok önemli değildir.

Ama bu tür kasıntılı filmler, hikâyeler ve karakterler artık bayatladı. Bir de filmde herkes, olası çok büyük sonuçlarına rağmen, sadece başroldeki gazeteciye endekslenmiş düşünce, eylem ve söylemlerde bulunuyorlar. Olayları başroldeki oyuncunun bildiği kadarıyla takip eden izleyici etkiyi artırmak adına yapılan sözde sürprizlerle şaşırtılmaya çalışılıyor. Ama bence başarı sağlanamıyor. Ben Affleck’in berbat oyunculuğuna da değinmeden edemem. Film bir zaman kaybıydı.

Rescue Dawn (2006)

2009-10-18T22:44:00.005+01:00

Tahminime göre Chiristian Bale kariyerinde en çok bu filmin çekimlerinde zorlanmıştır. Boynuna ip bağlanıp çekiştirilmiş, kuyuya atılmış vb. Tabii tüm bunlar filmin etkileyici olmasını sağlayan etmenler aynı zamanda. O sığ ama hayatta kalma arzusuyla dolu karakteri (hikâye gerçeklere dayanıyor) yansıtma konusunda yönetmen de oyuncu da iyi iş çıkarmış. Jeremy Davies ile Steve Zahn’ın da performansları çok iyi. Yabancı oldukları bir ülkede müthiş zorluklara rağmen hayatta kalma çabası, esaret ve açlıkla insanlıktan çıkmış rahat ülke çocukları… Vietnam Amerikalıların kibir törpüsü olmuştu adeta. Bu film de bunun başarılı bir örneği.

The Belgrade Phantom (2009)

2009-09-29T01:23:00.010+01:00

1979 Eylül’ünde bir genç, beyaz bir Porsche 911 Targa S çalıyor ve başlıyor Belgrad sokaklarında dolaşmaya. Polisler peşine takılıyor ama yakalayamıyorlar. Baskıcı, her şeyi kontrol altında tutmak isteyen rejim tarafından yönetilen insanlar bu kimliği belirsiz kişinin beyaz Porsche ile sistemin temsilcisi polislerle dalga geçmesine, sürüş yeteneklerini sergilemesine ilgi duyuyorlar. Ona sempati duymaya başlıyor ve onu izlemek için sokaklara dökülüyorlar.

Phantom çok iyi bir sürücü, kullandığı araba da Porsche olunca polisler çaresiz kalıyor. Ama izlerken “Nereye kadar?” demekten kendini alamıyor insan. Yarı belgesel formatındaki filmde gerçek bir olaya dair gerçek tanıklar kullanılmış. Phantom’un arkadaşları, çalınan aracın sahibi, fotoğrafçı, polisler… Polislerden bazıları ona hayranlık duyduklarını saklamıyor. Fangio adındaki polis ise adeta sistemin vücut bulmuş hali. (Sadece o sistemden değil muhalif hiçbir şeyi hazmedemeyecek sistemlerin tümünden bahsediyorum. Hangi tarafa eğilimli oldukları önemli değil çünkü hepsi kendilerini (insanlar tarafından uydurulmuş ve uygulanıyor olmalarına rağmen) insanlardan üstün ve ayrıcalıklı görürler.)

Fangio tavırları ve konuşmalarıyla antipatik olmanın ötesinde sistemler gibi kaybetmeyi sevmiyor, kibirli ama kof. İzlerken olayın 1979’da yaşandığını ve kovalamacanın sonsuza kadar devam edemeyeceğini bildiğim halde hiç yakalanmasın, şiir gibi kullandığı Porsche ile sokaklarda insanlara halen denetim altına alınamayan bir şeyler olabileceğini göstersin istiyorum.

Olayın ilginçliği ve gerçek tanıklar yapımı etkileyici kılmakla beraber daha iyi ve daha etkileyici yapılabilirdi diye düşünüyorum. Ama bu halinin de hakkını vermek lazım; film heyecanlı ve akıcı. Üstelik gerçeklerden aldığı gücü ve sessiz, sakin (neredeyse)bir kahramanı var.

Tian bian yi duo yun (2005)

2009-09-21T00:29:00.009+01:00

Ming-liang Tsai’nin tarzıyla karşılaştırılabilecek bir başkası var mı bilmiyorum. Varsa da aklıma gelmedi. Hayli sıra dışı olan filmlerinde her şeyden biraz var. Sessiz sakin bir anlatımla söylemek istediğini sembollerle, eğretilemelerle, mekân içinde uzun çekimlerle öylesine güzel anlatıyor ki ne diyalog ihtiyacı hissediliyor ne de zamanın nasıl geçtiği. Ayrıca yönetmen; basit, günlük hayata dair sıradan şeyleri hem çok güzel işliyor hem de onlara konuyla ilgili, umulmadık anlamlar atfediyor. Diğer filmlerinde de gördüğüm müzikal unsurlar bunda da mevcut. Bu filmde benim hoşuma gitmeyen tek şey finali oldu. Öylesine güzel kurulmuş yapıya daha iyi bir son yakışırdı, diye düşünüyorum.

Little Big Man (1970)

2009-09-19T02:19:00.006+01:00

Senaryosu ve Dustin Hoffman’ın son derece başarılı oyunculuğuyla ayrı bir seyir zevki veren bu etkileyici film, Amerika’nın Kızılderililere yaptığı düzenbazlıkları, onlara karşı takındıkları acımasız tutumu Jack Crabb’ın öyküsüyle bize anlatıyor. Şu bir gerçek ki ne kadar bilirsek bilelim gözümüzle gördüğümüzde zaten malumumuz olan bir konu çok daha ileri bir boyuta taşınıyor ve bizde uyandırdığı hisler daha derinlere gidiyor. Bu filmle, bu filmde anlatılanlarla, soluk benizlinin masum insanlara sırf para ve çıkar hırsıyla yaptıklarını gördüğümüzde orospuluğun bir meslek olduğu kadar bir karakter türü olduğunun da farkına, bilmem kaçıncı kez, varıyoruz.

Stanley & Iris (1990)

2009-09-14T19:46:00.005+01:00

Bir gece tesadüfen televizyonda bu filme rastlamıştım. Filmden haberdardım fakat izlememiştim. Orta yaşlardaki aşçı Stanley ile fabrika işçisi Iris’in hikâyesi fazla bir şey beklemeden izlenirse filmin hiç de fena olmadığı ve iyi vakit geçirttiği görülecektir. Ayrıca yaşayan efsanelerden Robert De Niro’nun filmografisinde eksik bırakmak istemeyenlerin de izleyebileceği mutlu sonla biten ortalama bir film.